نقشه توزیع تسهیلات بانکی در 7 سال گذشته / وام مسکن به حاشیه رفت!
- 2026-02-18
به گزارش فانی لند به نقل از تجارت نیوز
احسان کشاورز- تسهیلات پرداختی شبکه بانکی در 9 ماهه ۱۴۰۴ به 7.5 همت رسیده است؛ رقمی که از کل تسهیلات سال ۱۴۰۳ فاصله چندانی ندارد. در این میان، صنعت و معدن بیشترین سهم را جذب کرده و مسکن همچنان در حاشیه مانده است. سهم صنعت از تسهیلات بخشهای اقتصادی به بیش از ۴۰ درصد رسیده، در حالی که کشاورزی و مسکن سهمی تکرقمی دارند. رشد هفتساله نیز نشان میدهد جهتدهی اعتبارات بانکی به شکل محسوسی تغییر کرده است.
به گزارش تجارت نیوز، نقشه اعتباری اقتصاد ایران در حال تغییر است. تازهترین آمارها نشان میدهد، شبکه بانکی در 9 ماهه ۱۴۰۴ حدود هفت هزار و 449 هزار میلیارد تومان تسهیلات پرداخت کرده؛ رقمی که تقریباً به اندازه کل تسهیلات سال گذشته است.
اما مهمتر از عدد کل، مسیر حرکت این منابع است؛ صنعت و معدن در صدر دریافتکنندگان وام قرار گرفته و سهمی بیش از ۴۰ درصد از تسهیلات بخشهای اقتصادی را به خود اختصاص داده است؛ در حالی که مسکن و ساختمان با سهمی حدود ۳ تا ۴ درصد، در حاشیه ماندهاند.
این جابهجایی صرفاً یک تغییر عددی نیست، بلکه نشانهای از تغییر اولویتهای اعتباری است. طی هفت سال گذشته، تسهیلات صنعت بیش از ۱۱ برابر شده، در حالی که رشد مسکن بسیار محدودتر بوده است. همزمان، سهم خدمات همچنان سنگین باقی مانده و کشاورزی کوچکتر از آن است که بتواند موتور تأمین مالی باشد! پرسش کلیدی اینجاست؛ آیا نقشه جدید توزیع اعتبارات به تقویت تولید منجر میشود یا تنها ساختار تورمی اقتصاد را بازتولید میکند؟
تغییر جهت توزیع تسهیلات بانکی؛ مسکن و کشاورزی در تنگنا!
توزیع تسهیلات بانکی در سالهای اخیر نشان میدهد، حجم منابع نهتنها بزرگتر شده، بلکه جهت حرکت آن نیز تغییر کرده است. در سال ۱۳۹۷ از مجموع ۷۷۳ همت تسهیلات بخشهای اقتصادی، ۴۰۲ همت به بازرگانی و خدمات رسید، ۲۰۸ همت به صنعت، ۱۰۳ همت به مسکن و ۵۸ همت به کشاورزی.
یک سال بعد، در ۱۳۹۸ کل تسهیلات به ۹۷۴ همت افزایش یافت و سهم صنعت به ۳۱۷ همت و خدمات به ۵۱۴ همت رسید. جهش اصلی در ۱۳۹۹ رخ داد؛ کل تسهیلات به ۱,۹۲۶ همت رسید که بیش از ۱,۰۸۳ همت آن به خدمات و ۶۰۰ همت به صنعت اختصاص یافت. این روند در ۱۴۰۰ ادامه یافت و صنعت ۹۲۱ همت، خدمات ۱,۴۱۰ همت و مسکن ۱۲۵ همت جذب کردند.
در ۱۴۰۱، صنعت به ۱,۴۳۱ همت و خدمات به ۱,۸۴۳ همت رسیدند و در ۱۴۰۲ این ارقام به ۱,۶۷۴ و ۲,۳۷۱ همت افزایش یافت. در سال ۱۴۰۳، کل تسهیلات بخشهای اقتصادی به ۵,۹۶۵ همت رسید؛ خدمات ۲,۹۵۶ همت و صنعت ۲,۴۰۶ همت دریافت کردند.
نهایتاً در 9 ماهه ۱۴۰۴ از ۵,۵۳۸ همت تسهیلات بخشهای اقتصادی، ۲,۷۱۵ همت به خدمات و ۲,۳۲۶ همت به صنعت رسید؛ در حالی که مسکن ۲۰۱ همت و کشاورزی ۲۹۴ همت سهم داشتند. مسیر هفتساله نشان میدهد پول بانکی بیش از هر چیز بر سمت خدمات و صنعت متمرکز شده است. سهم مسکن و کشاورزی در مقایسه با دو بخش بزرگتر، محدود مانده و این تمرکز میتواند شکل آینده رشد اقتصادی را تعیین کند.
تغییر نقشه اعتباری اقتصاد؛ افزایش تمرکز بر فعالیتهای صنعتی و گردش خدمات
بررسی سهم هر بخش از کل تسهیلات پرداختی نشان میدهد، نقشه اعتباری اقتصاد در سالهای اخیر دگرگون شده است. در سال ۱۳۹۷، بیش از ۵۲ درصد از تسهیلات به بازرگانی و خدمات اختصاص داشت، صنعت ۲۷ درصد سهم داشت، مسکن ۱۳ درصد و کشاورزی حدود ۷.۵ درصد.
این ترکیب در سالهای بعد به تدریج تغییر کرد. در سال ۱۳۹۹ سهم خدمات به بیش از ۵۶ درصد رسید، اما از ۱۴۰۰ به بعد، صنعت شروع به افزایش سهم خود کرد. در ۱۴۰۱ سهم صنعت به حدود ۳۷ درصد رسید و در ۱۴۰۲ نیز در محدوده ۳۶ درصد باقی ماند. نقطه عطف در ۱۴۰۳ رقم خورد؛ جایی که صنعت با سهمی بیش از ۴۰ درصد از کل تسهیلات بخشهای اقتصادی، برای نخستین بار به شکل محسوسی از خدمات پیشی گرفت یا به آن نزدیک شد.
در 9 ماهه ۱۴۰۴ نیز این روند ادامه یافته است؛ صنعت بیش از ۴۲ درصد از تسهیلات را جذب کرده، خدمات حدود ۴۹ درصد سهم دارد و کشاورزی در محدوده ۵ درصد باقی مانده است. سهم مسکن نیز به حدود ۳ تا ۴ درصد کاهش یافته؛ رقمی که در مقایسه با ۱۳ درصد در سال ۱۳۹۷ افت قابل توجهی نشان میدهد.
این تغییرات نشان میدهد وزن اعتبارات از بخشهای سنتیتر مانند کشاورزی و مسکن به سمت صنعت و خدمات سنگینتر شده است. به بیان دیگر، سیاست اعتباری بانکها بیش از گذشته بر فعالیتهای صنعتی و گردش خدمات متمرکز شده و نقش بخشهای دیگر در این نقشه کوچکتر شده است.
برندگان و بازندگان وامدهی نقشه توزیع اعتبارات
اگر سال ۱۳۹۷ را نقطه آغاز تغییر مسیر اعتبارات بانکی در نظر بگیریم، روند رشد تسهیلات در سالهای بعد بهروشنی تفاوت وزن سیاستی بخشهای مختلف اقتصاد را نشان میدهد. تنها یک سال بعد، در ۱۳۹۸، تسهیلات کشاورزی حدود ۱.۲ برابر شد، صنعت به ۱.۵ برابر رسید، خدمات نیز حدود ۱.۳ برابر افزایش یافت، اما مسکن به حدود دوسوم سطح سال قبل سقوط کرد و به ۰.۶ برابر رسید.
در ۱۳۹۹ جهش بزرگ آغاز شد؛ کشاورزی بیش از ۲.۲ برابر، صنعت نزدیک به ۲.۹ برابر و خدمات حدود ۲.۷ برابر شدند. در ۱۴۰۰ این روند ادامه یافت و صنعت به بیش از ۴ برابر، خدمات به ۳.۵ برابر و کشاورزی به بیش از ۳.۳ برابر سطح ۱۳۹۷ رسید. در ۱۴۰۱ صنعت به ۶.۸ برابر و خدمات به ۴.۵ برابر رسیدند، در حالی که مسکن تازه از مرز ۲.۸ برابر عبور کرد.
در ۱۴۰۲ صنعت به بیش از ۸ برابر و خدمات به حدود ۵.۹ برابر رسیدند. نقطه اوج در ۱۴۰۳ ثبت شد؛ صنعت بیش از ۱۱ برابر، خدمات بیش از ۷ برابر و کشاورزی حدود ۵.۵ برابر شدند، در حالی که مسکن هنوز کمتر از ۳ برابر رشد کرده بود. در 9 ماهه ۱۴۰۴ نیز این الگو حفظ شده است؛ صنعت بیش از ۱۱ برابر، خدمات نزدیک به ۷ برابر و کشاورزی حدود ۵ برابر سطح ۱۳۹۷ قرار دارند، اما مسکن همچنان زیر دو برابر مانده است. این تفاوت رشدها بهوضوح نشان میدهد موتور اعتبارات بانکی در هفت سال اخیر بیش از هر چیز به نفع صنعت چرخیده و مسکن کمشتابترین بخش این رقابت بوده است.
گزارش های بیشتر را در صفحه بانک و بیمه بخوانید.
اخبار مشابه
اشتراک گذاری
ثبت دیدگاه
آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای الزامی علامت گذاری شده اند *نظرات (0)
هیچ نظری ثبت نشده است.