روایت اکونومیست از سرکوب سیستماتیک معترضان نیکاراگوئه / آیا اورتگا به سرنوشت مادور دچار میشود؟
به گزارش فانی لند به نقل از تجارت نیوز
موریو اکنون عملاً کنترل خود و همسرش را در دست گرفته و سرکوب تشدید شده است. در سال ۲۰۲۵ رژیم حتی علیه ساندینیستهای قدیمی — چریکهای مارکسیست-لنینیستی که اورتگا با حمایتشان دیکتاتوری پیشین را سرنگون کرد — اقدام کرد. از جمله بایاردو آرسه، فرمانده سابق ساندینیستا و مشاور اقتصادی قدیمی، که ابتدا در حبس خانگی قرار گرفت و سپس به اتهام پولشویی و کلاهبرداری محکوم شد.
به گزارش تجارت نیوز، اکونومیست با انتشار یادداشتی نوشت: نیکاراگوئه را گاهی «کره شمالی استوایی» مینامند. بازیگری که پایتخش ماناگوآ در مقایسه با دیگر حکومتهای اقتدارگرای آمریکای لاتین سنگین و پرتنش است. هر گفتوگوی سیاسی با صدایی آهسته انجام میشود، از بیم آنکه خبرچینها در اطراف باشند. شبکههای تلویزیونی یا تبلیغات حکومتی پخش میکنند، یا برنامههای مذهبی و سرگرمیهای بیخاصیت. خطبههای کلیسا تهی و بیروح شدهاند. زبالهها در حاشیه خیابانها انباشته و بوی سوزاندنشان در هوا پیچیده است. یکی از ساکنان میگوید: «این کشتی هر سال بیشتر در حال غرق شدن است، چون هیچ تغییری در کار نیست؛ فقط ایدههای منحرف [رژیم].»
اکونومیست در ادامه یادداشت خود آورد: سازمان ملل در سال ۲۰۲۵ برآورد کرد نزدیک به یکپنجم جمعیت نیکاراگوئه با گرسنگی روبهرو هستند؛ پاسخی که رژیم داد، اخراج نمایندگان این نهاد بود.
دانیل اورتگا در سال ۲۰۰۷ پس از پیروزی در انتخابات به ریاستجمهوری رسید. این چریک مارکسیست-لنینیست پیشتر نیز از ۱۹۷۹ تا ۱۹۹۰، پس از سرنگونی دودمانی که چهار دهه بر نیکاراگوئه حکومت میکرد، قدرت را در دست داشت. او بهسرعت به سرکوب روی آورد. در سال ۲۰۱۸ دولت با استفاده از نیروی مرگبار اعتراضات گسترده ضدحکومتی را سرکوب و دستکم ۳۵۵ نفر را کشت.
تا سال ۲۰۲۱، او هفت نامزد اصلی مخالف را زندانی و از طریق انتخاباتی نمایشی بار دیگر پیروز شد. در سال ۲۰۲۴ قانون اساسی را بازنویسی و اختیارهای مشابهی را در اختیار همسرش قرار داد. این تغییر راه را برای جانشینی روساریو موریو – که ۷۴ سال دارد و پیشتر معاون رئیسجمهور بود – به جای همسر ۸۰ سالهاش هموار کرد. قانون اساسی جدید قوه قضائیه و پارلمان را به «نهادهای دولت» تقلیل داد. این زوج کنترل خود بر ارتش و پلیس را افزایش دادند و پسرانشان نیز مناصب مهمی در دولت گرفتند.
مرثیهای برای پایان فرهنگ و مذهب
حیات فرهنگی نیکاراگوئه سرکوب شده، مگر آنکه در ستایش روبن داریو — شاعر درگذشته — یا خود موریو سخنانی گفته شود، همانی که چندین مجموعه شعر منتشر کرده است. برای نمونه، شهر گرانادا که زمانی قطب فرهنگی بود و هر سال میزبان جشنواره شعر، پس از آنکه پلیس در سال ۲۰۱۸ به سوی معترضان در همان جشنواره تیراندازی کرد، رنگ مرگ گرفت.
رژیم همچنین جامعه مدنی را خفه و بیش از ۵۵ هزار سازمان غیردولتی را تعطیل کرده است. از سال ۲۰۱۸ تاکنون نزدیک به ۳۰۰ روزنامهنگار کشور را ترک کردهاند. استقلال دانشگاهها از میان رفته است. حتی کلیسای کاتولیک در کشوری مذهبی نیز هدف حمله قرار گرفته؛ از سال ۲۰۲۲ بیش از ۲۰۰ روحانی زندانی یا مجبور به ترک کشور شدهاند، از جمله ۱۸ راهبه وابسته به خیریه مادر ترزا.
بسترسازی برای خروج مخالفان
به گفته مانوئل اوروسکو فعال در اندیشکده «گفتوگوی بینآمریکایی» در واشنگتن، از سال ۲۰۱۹ حدود ۸۰۰ هزار نیکاراگوئهای — بیش از ۱۰ درصد جمعیت ۷ میلیونی کشور — مهاجرت کردهاند. در سال ۲۰۲۳ دولت روند سلب تابعیت منتقدان و مصادره اموالشان را آغاز کرد. برخی مهاجران دریافتند که نمیتوانند بازگردند یا گذرنامهشان را تمدید کنند. گزارشی از سازمان ملل اعلام کرده: «تمام زندگی آنان بهصورت سیستماتیک از هم پاشیده میشود.»
حتی در خارج از کشور نیز نیکاراگوئهایها در امان نیستند. در ماه ژوئن، روبرتو سامکام، سرگرد بازنشسته ارتش و منتقد صریح رژیم، در خانهاش در سنخوزه، پایتخت کاستاریکا، به ضرب گلوله کشته شد. سازمانهای غیردولتی این قتل را به رژیم اورتگا نسبت دادهاند. کلودیا وارگاس، همسر او، در این باره به اکونومیست گفت: «آنها تا دم در خانه ما آمدند؛ سرکوب مرزی نمیشناسد.» از سال ۲۰۱۸ دستکم شش نفر دیگر نیز درگیر سرنوشتی مشابه شدند.
بازی در زمین چین
رژیم از الگوی کوبایی — نظامی اقتدارگرا با پوشش شعارهای انقلابی — فاصله گرفته و به اقتدارگراییای روی آورده که بیشتر بر منافع خاندان اورتگا-موریو متمرکز است. به گفته الیسئو نونیز، نماینده پیشین مخالفان، هدف اصلی تنها ماندن این خانواده در قدرت است. تلاشی برای الهامبخشی دیده نمیشود. پوسترهای کمرنگی با تصویر نهچندان خوشایند این زوج و شعار «پیشبرد انقلاب» تنها تبلیغات قابل مشاهدهاند.
این خاندان اکنون بر اقتصاد نیز مسلط است. متحدانشان بنادر، انرژی و مخابرات را کنترل میکنند. رشد اقتصادی در سالهای اخیر نسبتاً مناسب بوده — سالانه ۳ تا ۴ درصد از ۲۰۲۲ — اما پایههای آن محدود است. حوالههای ارزی، عمدتاً از ایالات متحده، ۳۰ درصد تولید ناخالص داخلی را تشکیل میدهد؛ یکی از بالاترین نسبتها در جهان.
صادرات، دیگر منبع مهم درآمد، نیز به آمریکا وابسته است. رژیم برای کاهش این وابستگی به چین نزدیکتر شده است. مراکز خرید ساختهشده توسط شرکتهای چینی در حال ظهورند. پس از آنکه آمریکا شرکت دولتی معدن «انیمیناس» را تحریم کرد، دولت قوانین اعطای امتیاز را بازنویسی کرد. شرکتهای چینی جای شرکتهای غربی را گرفتند و اکنون امتیاز بهرهبرداری از حدود ۸ درصد خاک کشور را در اختیار دارند. این امر صادرات طلا را افزایش داده و به تأمین دلار و دور زدن تحریمها کمک کرده است.
آیا نیکاراگوئه به سرنوشت ونزوئلا مبتلا میشود؟
موریو اکنون عملاً کنترل خود و همسرش را در دست گرفته و سرکوب تشدید شده است. در سال ۲۰۲۵ رژیم حتی علیه ساندینیستهای قدیمی — چریکهای مارکسیست-لنینیستی که اورتگا با حمایتشان دیکتاتوری پیشین را سرنگون کرد — اقدام کرد. از جمله بایاردو آرسه، فرمانده سابق ساندینیستا و مشاور اقتصادی قدیمی، که ابتدا در حبس خانگی قرار گرفت و سپس به اتهام پولشویی و کلاهبرداری محکوم شد.
اسکار رنه وارگاس، روشنفکر ساندینیست که زمانی جان اورتگا را نجات داده بود، در این باره به اکونومیست گفت: «اگر یک سال پیش به من میگفتند چنین کاری میکنند، هرگز باور نمیکردم».
با وجود افزایش سرکوب و نزدیکی به چین — در حالی که ایالات متحده توجه بیشتری به حکومتهای چپگرای اقتدارگرا در منطقه نشان میدهد — پیامدهای ملموسی برای رژیم اورتگا-موریو ایجاد نشده است. شاید به این دلیل که نیکاراگوئه نه نفت دارد و نه ارزش راهبردی ویژه. با این حال، لحن دونالد ترامپ درباره کنترل آمریکا بر نیمکره غربی بر عدم قطعیتها افزوده است. مارک روبیو نیز بارها رژیم نیکاراگوئه را در کنار ونزوئلا و کوبا محکوم کرده است.
چرایی انفعال واشنگتن
ایالات متحده توانایی برکناری اورتگا را دارد، همانگونه که در ژانویه نیکولاس مادورو، رهبر ونزوئلا، را کنار زد. وارگاس در این باره گفت با باقی گذاشتن معاون مادورو در قدرت، ترامپ به افراد درون رژیم نیکاراگوئه نشان داد که «حیات سیاسی اقتدارگراها حتی با رفتن نفر اول برایش اهمیت دارد».
ریکاردو زونیگا، که در دوران جو بایدن مسئول سیاست آمریکای مرکزی بود، نیز تاکید کرد این رویکرد با هدف او همخوان بود: همکاری با هر کسی جز موریو. آمریکا فشار دیپلماتیک را افزایش داده است. وزارت خارجه این کشور ۳۰ ژانویه، عنوان موریو را «نامشروع» خواند. با این حال از اقدامات شدیدتر — مانند محدود کردن صادرات نفت آمریکا به رژیم یا قطع روابط بانکی — خودداری کرده است.
ترامپ در ژانویه نیز مساله اخراج نیکاراگوئه از توافق تجارت آزاد آمریکای مرکزی را کنار گذاشت، هرچند قرار است بهتدریج تعرفههایی بر صادرات خارج از چارچوب این توافق اعمال کند که تا سال ۲۰۲۸ به ۱۵ درصد میرسد.
به گفته زونیگا، رژیم همواره مهارت داشته به اندازهای امتیاز بدهد که فشار کاهش یابد. در ۸ فوریه، ورود بدون ویزا برای کوباییها — که مهاجرت به سمت شمال و آمریکا را تسهیل میکرد — لغو شد. این اقدام پس از آزادی محدود برخی زندانیان سیاسی در ژانویه صورت گرفت، در حالی که همزمان افراد دیگری بازداشت شدند.
نونیز استدلال کرد جانشینی نیز میتواند تهدیدی برای رژیم باشد. موریو فاقد مشروعیت انقلابی همسرش است، محبوبیت اندکی دارد و در داخل حکومت چهرهای تفرقهانگیز تلقی میشود؛ بخشی به دلیل رفتارهای غیرمتعارف (باورهای عرفانی) و نیز روحیه انتقامجویانهاش. بسیاری زمانی که او در برابر اتهام تجاوز مطرحشده از سوی دخترش از ازدواج قبلی علیه اورتگا، جانب همسرش را گرفت، شوکه شدند. اورتگا این اتهام را رد کرده است.
با این همه، موریو قدرت زیادی اندوخته است. نیکاراگوئهایهای داخل کشور بیش از حد هراساناند که مقاومت کنند. اپوزیسیون پراکنده است. کلودیا وارگاس میگوید: «نیکاراگوئهایها بهای سنگینی پرداختهاند.» اورتگا و موریو ظاهراً نسبت به تهیشدن تدریجی مشروعیت دولت بیاعتنا هستند و فعلاً، ترامپ نیز تصمیم ندارد برای به زیر کشیدنشان گامی جدی بردارد.
اخبار مشابه
اشتراک گذاری
ثبت دیدگاه
آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای الزامی علامت گذاری شده اند *نظرات (0)
هیچ نظری ثبت نشده است.