``
logo logo

موضوع وبلاگ، اخبار و مجله نسل بعدی برای شما برای شروع به اشتراک گذاری داستان های خود از امروز!

جامعه

نبود ثبات در سیاست‌گذاری مشکل عمده گردشگری ایران است‌

avatar
Author

نویسنده


  • 2026-02-18

به گزارش فانی لند به نقل از تجارت نیوز

مساله فقط کاهش تعداد گردشگران نیست، بلکه از دست رفتن فرصت ارزآوری پایدار است. در شرایطی که اقتصاد ایران با محدودیت‌های ارزی مواجه است، گردشگری می‌تواند یکی از کم‌هزینه‌ترین و سریع‌ترین مسیرهای تأمین ارز باشد.

به گزارش تجارت نیوز، صنعت گردشگری ایران در سال‌های اخیر با رکودی کم‌سابقه مواجه شده است؛ رکودی که فعالان این حوزه از آن با عنوان «افت ۹۰ درصدی» یاد می‌کنند؛ تعبیری که شاید در آمارهای رسمی با همین عدد ثبت نشده باشد، اما در واقعیت بازار، در اشغال پایین هتل‌ها، در تعطیلی آژانس‌های مسافرتی و در کاهش تورهای ورودی به‌روشنی دیده می‌شود.

کشوری که از نظر تنوع اقلیمی، میراث تاریخی و ظرفیت‌های فرهنگی در زمره غنی‌ترین کشورهای جهان قرار دارد، امروز نتوانسته سهم قابل‌توجهی از بازار گردشگری منطقه و جهان را به خود اختصاص دهد و در رقابت با همسایگان خود عملاً عقب مانده است.

بر اساس داده‌های منتشرشده از سوی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، تعداد گردشگران ورودی ایران در سال‌های پس از همه‌گیری کرونا به سطح پیش از آن بازنگشته و بخش مهمی از ورودها نیز مربوط به سفرهای زیارتی یا ترددهای مرزی بوده است؛ سفرهایی که سهم کمتری در ارزآوری مستقیم برای صنعت گردشگری دارند.

این در حالی است که در همین بازه زمانی، کشورهایی مانند ترکیه و امارات متحده عربی با سیاست‌های تهاجمی در بازاریابی، تسهیل صدور ویزا و توسعه زیرساخت‌ها، توانسته‌اند رکوردهای جدیدی در جذب گردشگر ثبت کنند و میلیاردها دلار درآمد ارزی به دست آورند.

کاهش 90 درصدی درآمد گردشگری

رئیس کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی ایران، در گفت‌و‌گویی با ایلنا از کاهش 90 درصدی درآمد گردشگری کشور خبر داد. سیدمصطفی موسوی تاکید کرد: «اتاق بازرگانی ایران همچنان اعتقاد دارد که باید شرایط اضطرار در گردشگری کشور اعلام شود. چون این موضوع را یک موضوع حمایتی از صنعت گردشگری ارزیابی می‌کند و دولت باید مجاب شود که شرایط اقتصادی این صنعت اکنون بر شرایط سیاسی اولویت دارد و به همین دلیل باید برای جلوگیری از ورشکستگی دفاتر و تعطیلی آن ها و حفظ صنعت گردشگری، برای این صنعت اعلام وضعیت اضطراری کند.»

مزیت بدون استراتژی مفهوم ندارد / ایران همه ظرفیت‌های خلق تجربه منحصر به فرد گردشگری را دارد

ساتیار ماندگاری، کارشناس اقتصاد گردشگری و یکی از فعالان این حوزه، با اشاره به ظرفیت‌های مغفول مانده گردشگری در ایران به تجارت‌نیوز می‌گوید: ایران از نظر مزیت‌های نسبی گردشگری، در منطقه بی‌رقیب است. کمتر کشوری را می‌توان یافت که به‌طور همزمان چهار فصل متفاوت، آثار ثبت‌شده جهانی، تمدنی چند هزار ساله، تنوع قومی و فرهنگی، غذاهای متنوع و طبیعت بکر داشته باشد.

او می‌افزاید: از سواحل خلیج فارس تا جنگل‌های هیرکانی، از کویر لوت تا کوهستان‌های زاگرس، از شهرهای تاریخی مانند اصفهان و شیراز تا روستاهای بکر شمال و غرب کشور، همه و همه ظرفیت خلق تجربه‌های منحصربه‌فرد گردشگری را دارند. اما مسئله این است که ما مزیت داریم، ولی استراتژی نداریم.

ما نه‌تنها بازار را از دست داده‌ایم، بلکه شبکه‌های توزیع و اعتمادسازی را هم تخریب کرده‌ایم

این کارشناس اقتصاد گردشگری اظهار می‌دارد: رکود ۹۰ درصدی که فعالان از آن صحبت می‌کنند، بیشتر ناظر بر گردشگری ورودی باکیفیت است؛ یعنی گردشگری فرهنگی و تفریحی که اقامت طولانی‌تر، هزینه‌کرد بالاتر و اثرات اقتصادی گسترده‌تری دارد.

او ادامه می‌دهد: این بخش عملاً به‌شدت کوچک شده است. وقتی یک آژانس تخصصی تورهای اروپایی می‌گوید نسبت به سال‌های قبل تنها ۱۰ درصد ظرفیتش فعال است، این یعنی ما نه‌تنها بازار را از دست داده‌ایم، بلکه شبکه‌های توزیع و اعتمادسازی را هم تخریب کرده‌ایم.

نبود ثبات در سیاست‌گذاری مشکل عمده صنعت گردشگری ایران است / تصویر بین‌المللی ایران در رسانه‌ها، چه درست و چه نادرست، تأثیر مستقیمی بر تصمیم گردشگر دارد

ماندگاری می‌گوید: یکی از مهم‌ترین مشکلات، نبود ثبات در سیاست‌گذاری است. سرمایه‌گذاری در گردشگری نیازمند افق بلندمدت است. وقتی قوانین، مقررات، دستورالعمل‌ها و حتی رویکردهای فرهنگی مدام تغییر می‌کند، سرمایه‌گذار داخلی و خارجی نمی‌تواند برنامه‌ریزی کند.

او می‌افزاید: از سوی دیگر، تصویر بین‌المللی ایران در رسانه‌ها، چه درست و چه نادرست، تأثیر مستقیمی بر تصمیم گردشگر دارد. صنعت گردشگری بیش از هر صنعت دیگری به ادراک امنیت و آرامش وابسته است.

فعالیت بین‌المللی کشورهایی مانند ترکیه و امارات آنها را به هاب گردشگری منطقه تبدیل کرده است

این فعال حوزه گردشگری همچنین به ضعف در دیپلماسی گردشگری اشاره می‌کند و می‌گوید: کشورهایی مانند ترکیه سال‌هاست که با کمپین‌های گسترده تبلیغاتی در اروپا و آسیا، برند ملی خود را به‌عنوان مقصدی امن، جذاب و متنوع تثبیت کرده‌اند. امارات با برگزاری رویدادهای بین‌المللی، نمایشگاه‌ها و توسعه خطوط هوایی، خود را به هاب گردشگری منطقه تبدیل کرده است. ما اما هنوز درگیر مسائل ابتدایی مانند تسهیل ویزا، اتصال پروازهای مستقیم و حضور مؤثر در نمایشگاه‌های جهانی هستیم.

ساتیار ماندگار ادامه می‌دهد: مسئله فقط کاهش تعداد گردشگران نیست، بلکه از دست رفتن فرصت ارزآوری پایدار است. در شرایطی که اقتصاد ایران با محدودیت‌های ارزی مواجه است، گردشگری می‌تواند یکی از کم‌هزینه‌ترین و سریع‌ترین مسیرهای تأمین ارز باشد.

او می‌افزاید: هر گردشگر خارجی در واقع یک صادرکننده ارز به داخل کشور است، بدون آنکه نیاز به حمل کالا یا عبور از تحریم‌های پیچیده داشته باشد. اما وقتی سیاست‌های کلان، فضای کسب‌وکار گردشگری را محدود می‌کند، ما عملاً این فرصت را به رقبا واگذار می‌کنیم.

ماندگاری تاکید می‌کند: حتی زیرساخت‌های موجود نیز به‌طور کامل استفاده نمی‌شوند. در بسیاری از شهرهای گردشگرپذیر، هتل‌ها با ظرفیت پایین فعالیت می‌کنند. برخی پروژه‌های اقامتی نیمه‌تمام رها شده‌اند و آژانس‌های باسابقه یا تعطیل شده‌اند یا تغییر کاربری داده‌اند.

این کارشناس اقتصاد گردشگری ادامه می‌دهد: این یعنی سرمایه انسانی و فیزیکی در حال فرسایش است. اگر این روند ادامه پیدا کند، حتی در صورت بهبود شرایط، بازگشت به نقطه قبلی بسیار زمان‌بر خواهد بود.

او در جمع‌بندی سخنانش می‌گوید: ایران از نظر پتانسیل، فقیر نیست؛ از نظر مدیریت و سیاست‌گذاری دچار ضعف است. اگر رویکردی حرفه‌ای، مبتنی بر داده و هماهنگ میان نهادهای مختلف شکل بگیرد، می‌توان در مدت چند سال سهم ایران از بازار گردشگری منطقه را چند برابر کرد. اما ادامه مسیر فعلی، به معنای تداوم رکود و از دست رفتن فرصت تاریخی توسعه گردشگری است.

خسارت 17 همتی هتلداران / صنعت گردشگری کشور با چالش‌های ساختاری و سیاستی فزاینده‌ای روبرو است

رکود عمیق گردشگری ایران تنها یک مسئله صنفی یا بخشی نیست؛ بلکه نشانه‌ای از یک فرصت اقتصادی ازدست‌رفته در مقیاس ملی است. در شرایطی که بسیاری از کشورها گردشگری را به پیشران رشد اقتصادی تبدیل کرده‌اند، ایران با وجود همه داشته‌های طبیعی و فرهنگی، هنوز نتوانسته این ظرفیت را به درآمد پایدار و اشتغال گسترده تبدیل کند.

نائب رئیس هتلداران کشور در همین زمینه به ایسنا گفت: هتلداران در ۲ ماه گذشته در بخش اتاق‌های از دست‌رفته ۱۷ همت خسارت دیدند و در همین راستا باید مشوق‌های انرژی نظیر محاسبه تعرفه گاز براساس گاز خدماتی برای هتلداران حذف کرد. شرکت آب و فاضلاب نیز به دلیل آلایندگی آب هتل‌ها را قطع می‌کند چه استدلالی در این زمینه وجود دارد.

صفا کاظمی‌وفا با بیان اینکه اجماع عمومی در بین متولیان گردشگری وجود ندارد و هر کس برای این حوزه تصمیم می‌گیرد، افزود: اگر درد را درمان نمی‌کنند حداقل به دردهای ما اضافه نکنند و اجازه دهند بخش گردشگری آرامش نسبی داشته باشد.

او تاکید کرد: تورگردانان توان مالی برای تبلیغات گردشگری ایران را ندارد و فقط می‌توانند برای تور حود تبلیغ کنند. متولیان گردشگری باید جاذبه‌های ایران را به دنیا معرفی کنند.

انتقاد به مصوبه دریافت عوارض ۵ یورو از گردشگران خارجی/ گردشگر برای لذت، امنیت و قیمت مناسب سفر می‌کند، اما احساس امنیت در ذهن گردشگر خارجی شکل نگرفته است

از سوی دیگر رئیس هیات‌مدیره جامعه تورگردانان ایران نیز با انتقاد از مصوبه دریافت عوارض پنج یورو از گردشگران خارجی گفت: در حالی که سایر کشورها مشوق سفر ارائه می‌کنند، چگونه باید از گردشگر خارجی این مبلغ را دریافت کرد.

اکبر غمخوار سرنوشت سهم ۳۰ درصد صنعت گردشگری از عوارض خروج از کشور را مبهم دانست و از عملکرد فراکسیون گردشگری مجلس گلایه کرد در عین حال ابراز امیدواری کرد که صلح برقرار شود تا بهار خوبی پیش‌روی گردشگری باشد و مشکلاتی مانند هشدارهای سفر در سفارتخانه‌های خارجی، به‌ویژه در کشورهای دوست برطرف شود.

او خاطرنشان کرد: گردشگر برای لذت، امنیت و قیمت مناسب سفر می‌کند. هرچند ایران به‌دلیل افزایش نرخ دلار ارزان‌ترین مقصد جهان محسوب می‌شود و جاذبه‌های فراوانی دارد اما احساس امنیت در ذهن گردشگر خارجی شکل نگرفته و این مساله در اختیار بخش خصوصی نیست و نیازمند تصمیمات کلان در سطح کشور است.


ثبت دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای الزامی علامت گذاری شده اند *

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نظرات (0)

هیچ نظری ثبت نشده است.


اشتراک گذاری