باتری سدیم-یونی چیست و چه مزیتی نسبت به لیتیوم دارد؟‌

Author

نویسنده

2026-02-20

به گزارش فانی لند به نقل از تجارت نیوز

فناوری نوظهور باتری‌های سدیم-یونی در حال بازگشت به صحنه است؛ نوآوری‌ای که ممکن است با هزینه کمتر، ایمنی بیشتر و دوام بالاتر، سلطه باتری‌های لیتیوم-یونی در خودروهای برقی را به چالش بکشد.

به گزارش تجارت نیوز، در دهه ۱۹۹۰ زمانی که میلواکی نخستین باتری لیتیوم-یونی قابل شارژ را معرفی کرد، انقلابی در دنیای انرژی قابل‌حمل شکل گرفت. این فناوری به‌سرعت به منبع تغذیه اصلی بسیاری از دستگاه‌ها ابزارهای برقی تا تلفن‌های همراه و تبلت‌ها تبدیل شد و امروز نیز قلب تپنده اکثر خودروهای برقی در جاده‌ها محسوب می‌شود.

تا همین اواخر تصور می‌شد باتری‌های لیتیوم-یونی برای آینده‌ای طولانی گزینه بی‌رقیب صنعت خودروهای برقی باقی بمانند. اما اکنون بازگشت یک فناوری قدیمی یعنی باتری سدیم-یونی، این تصور را زیر سؤال برده است.

بازگشت رقیب قدیمی لیتیوم

باتری‌های سدیم-یونی تقریبا همزمان با باتری‌های لیتیوم-یونی توسعه یافتند، اما با فراگیر شدن فناوری لیتیوم، این فناوری به حاشیه رانده شد. در دو دهه اخیر افزایش شدید تقاضا برای باتری‌های لیتیومی و فشار بر زنجیره تامین مواد اولیه، شرکت‌ها را به سمت گزینه‌های جایگزین سوق داده است.

یکی از نمونه‌های شاخص، خودروساز چینی چانگان است که از باتری سدیم-یونی برای خودروی برقی جدید خود یعنی Nevo A06 استفاده کرده است. این شرکت اعلام کرده باتری جدید در شرایط هوای سرد بسیار بهتر از نمونه‌های لیتیوم-یونی شارژ می‌شود و سازنده آن ادعا می‌کند طول عمر این باتری‌ها بیش از ۶ برابر میانگین صنعت است.

مزیت بزرگ: هزینه تولید کمتر

یکی از مهم‌ترین دلایل توجه به فناوری سدیم-یونی، هزینه ساخت پایین‌تر آن است. برخی مطالعات نشان می‌دهند تولید این نوع باتری ممکن است حدود ۲۰ تا ۴۰ درصد ارزان‌تر از باتری‌های لیتیوم-یونی باشد.

دلیل اصلی این اختلاف قیمت، فراوانی عنصر سدیم در طبیعت و استخراج آسان‌تر آن نسبت به لیتیوم است. همین عامل می‌تواند در آینده هزینه تولید خودروهای برقی را کاهش دهد و دسترسی عمومی به آنها را افزایش دهد.

ایمنی بیشتر و خطر آتش‌سوزی کمتر

از نظر ایمنی نیز این فناوری مزیت‌های قابل توجهی دارد. باتری‌های سدیم-یونی از نظر پایداری حرارتی عملکرد بهتری دارند و کمتر دچار پدیده «فرار حرارتی» می‌شوند و این یعنی احتمال آتش گرفتن آنها کمتر است.

یکی از ویژگی‌های مهم این باتری‌ها این است که می‌توان آنها را با شارژ صفر حمل‌ونقل کرد؛ قابلیتی که خطر آتش‌سوزی در زمان انتقال را به‌طور چشمگیری کاهش می‌دهد. همچنین در صورت آسیب فیزیکی یا شارژ بیش از حد که از نگرانی‌های رایج باتری‌های لیتیوم-یونی است عملکرد ایمن‌تری از خود نشان می‌دهند.

نقطه ضعف فعلی: چگالی انرژی

با وجود تمام مزایا، هنوز یک حوزه وجود دارد که باتری‌های لیتیوم-یونی در آن برتری دارند: چگالی انرژی. این ویژگی تعیین می‌کند خودرو با هر بار شارژ چه مسافتی طی می‌کند.

به گفته چانگان، خودروی Nevo A06 با باتری سدیم-یونی حداکثر حدود ۲۵۰ مایل مسافت را طی می‌کند. این رقم در مقایسه با بسیاری از خودروهای برقی مجهز به باتری لیتیوم-یونی چندان چشمگیر نیست و حتی از برخی مدل‌ها کمتر است.

آیا لیتیوم به پایان راه نزدیک می‌شود؟

با وجود این محدودیت، مزایای بالقوه سدیم-یونی از جمله هزینه کمتر، ایمنی بالاتر و دوام طولانی‌تر باعث شده کارشناسان احتمال دهند این فناوری در آینده به استاندارد جدید صنعت خودروهای برقی تبدیل شود. اگر پیشرفت‌های فنی بتواند مشکل چگالی انرژی را برطرف کند، احتمال دارد باتری‌های لیتیوم-یونی بخشی از سهم بازار خود را از دست بدهند و حتی در برخی کاربردها کنار گذاشته شوند.

ظهور دوباره باتری‌های سدیم-یونی نشان می‌دهد رقابت فناوری در صنعت انرژی همچنان ادامه دارد. اگر ادعاهای مربوط به ۶ برابر عمر بیشتر و ۲۰ تا ۴۰ درصد هزینه کمتر در عمل ثابت شود، این فناوری می‌تواند مسیر آینده خودروهای برقی را تغییر دهد. هرچند هنوز فاصله‌ای تا جایگزینی کامل باتری‌های لیتیوم-یونی وجود دارد، اما روند فعلی نشان می‌دهد نسل بعدی خودروهای الکتریکی ممکن است با منبع انرژی کاملا متفاوتی حرکت کنند.

خبر قبل