نظامی

زنگ خطر زنده شدن باکتری‌های چندهزارساله منجمد با گرم شدن کره زمین‌

Author

نویسنده

2026-02-22

باکتری

به گزارش فانی لند به نقل از گجت نیوز

ارسال شده توسط: علیرضا قادرمیهنی 03 اسفند 1404 ساعت 12:39

محققان درباره زنده شدن باکتری‌های چندهزارساله منجمد در غارهای یخی با گرم شدن کره زمین و آب شدن یخ‌ها هشدار داده‌اند.

مطالعات تازه محققان نشان می‌دهد باکتری‌هایی که از یخ‌های ۵۰۰۰ ساله غار یخی اسکاریشوآرا استخراج شده‌اند، به شرطی که به تنهایی عامل تهدید نباشند، می‌توانند کلیدی برای مبارزه با «ابرباکتری‌ها» باشند. تیم پژوهشی موسسه زیست شناسی بخارست، وابسته به آکادمی رومانی، این باکتری‌ها را مورد مطالعه کرد و نشان داد که محیط‌های سرد و یخ‌زده می‌توانند منبع ناشناخته‌ای از میکروب‌ها با پتانسیل درمانی یا خطرناک باشند.

زنگ خطر زنده شدن باکتری‌های چندهزارساله منجمد

مقاومت باکتری‌ها به آنتی‌بیوتیک‌ها چالشی جدی برای سلامت عمومی است، اما این پدیده نوظهور نیست. میلیون‌ها سال است که باکتری‌ها و درمان‌ها در یک موش و گربه بازی برای بقا با یکدیگر رقابت می‌کنند و هر نسل روش‌های جدیدی برای زنده ماندن پیدا می‌کند. این یافته‌های تازه می‌توانند به ما در کشف راه‌حل‌های نوآورانه کمک کنند.

محیط‌های سخت و سردی مثل غار یخی که این نوع از باکتری‌ها در آن کشف شده، تنوع میکروارگانیسم‌ها را افزایش می‌دهند و همین سازگاری‌های ژنتیکی می‌تواند مسیر تازه‌ای برای توسعه آنتی‌بیوتیک‌های مؤثر فراهم کند یا خطر مقاومت بیشتر را به همراه داشته باشد.

بیشتر بخوانید

باکتری جدید مثل یک شمشیر دولبه است

کریستینا پورکاریا از موسسه بخارست توضیح می‌دهد که گونه Psychrobacter SC65A.3، با وجود قدمت هزاران ساله، نسبت به چندین آنتی‌ بیوتیک مدرن مقاوم است و بیش از ۱۰۰ ژن مرتبط با مقاومت دارد. اما در عین حال، این باکتری قادر است رشد چندین ابرباکتری مقاوم را مهار کند و فعالیت‌های آنزیمی قابل توجهی از خود نشان داده که می‌تواند در حوزه بیوتکنولوژی بسیار ارزشمند باشد.

در این مطالعه، محققان یک تکه یخ به طول ۲۵ متر از تالار بزرگ غار یخی اسکاریشوآرا استخراج کردند و با جداسازی دقیق باکتری‌ها و توالی‌ یابی ژنوم آن‌ها، ژن‌های مرتبط با بقا در سرما و خاصیت ضد میکروبی شناسایی شد. این یافته‌ها می‌توانند سرآغازی برای کشف روش‌های نوین مقابله با مقاومت آنتی‌ بیوتیکی باشند.

نتایج این تحلیل نشان می‌دهد که Psychrobacter SC65A.3 یک تیغ دو لبه است: از یک سو می‌تواند منبعی ارزشمند برای کشف آنتی‌بیوتیک‌های جدید باشد و از سوی دیگر، اگر دوباره فعال شود و گسترش یابد، خطر انتقال ژن‌های مقاوم به دارو به سایر باکتری‌ها را به همراه دارد. این باکتری در برابر آنتی‌بیوتیک‌هایی که معمولا برای درمان عفونت‌های ریه، پوست، خون و سایر عفونت‌های شایع استفاده می‌شوند، مقاوم است.

بیشتر بخوانید

خطر گرمایش کره زمین و فعال شدن باکتری‌ها

هرچند فرآیند تبدیل این باکتری به منبعی برای داروهای جدید سریع نخواهد بود، اما پژوهش‌های آن مسیر تازه‌ای برای درک چگونگی شکل‌گیری و انتقال مقاومت دارویی بین گونه‌ها ارائه می‌دهد. تیم تحقیقاتی بر لزوم انجام مطالعات بیشتر روی میکروب‌هایی که در طول زمان منجمد مانده‌اند تأکید کرده و این پنجره‌ رو به گذشته باستانی می‌تواند هم دانش ما را از تاریخ زیستی زمین غنی کند و هم مسیر نوآوری در درمان‌های آینده را هموار سازد.

پژوهشگران در مقاله خود تأکید کرده‌اند که برای درک کامل زندگی میکروبی در محیط‌های سرد، لازم است تحقیقاتی یکپارچه انجام شود که تنوع تاکسونومیک و عملکردی این میکروب‌ها را نقشه‌ برداری، مکانیزم‌های سازگاری با سرما را کشف، نقش آن‌ها در چرخه‌های بیوژئوشیمیایی و بازخوردهای اقلیمی را ارزیابی و گونه‌ها و عملکردهای نوآورانه‌ای را بررسی کند که پتانسیل کاربرد در بیوتکنولوژی و پزشکی دارند.

محققان همچنین هشدار می‌دهند که محیط‌های یخ‌ زده می‌توانند منابعی از ژن‌های مقاوم به دارو باشند. با گرم شدن کره زمین و آب شدن یخ‌ها، هزاران تن میکروب غیرفعال دوباره وارد دنیایی می‌شوند که بسیار متفاوت از محیط طبیعی آن‌هاست و چنین شرایطی ممکن است پیامدهای مهمی برای سلامت و اکوسیستم‌های انسانی داشته باشد.

به عبارت دیگر، اکنون رقابتی جهانی شکل گرفته تا پیش از آنکه این باکتری‌ها خود خطرساز شوند، از ظرفیت آن‌ها برای مقابله با عفونت‌ها و بیماری‌ها بهره‌برداری کنیم. مقاومت به آنتی‌بیوتیک‌ها هر ساله منجر به مرگ بیش از یک میلیون نفر در سراسر جهان می‌شود و گرچه روند کلی نگران‌ کننده است، اما شواهدی از پیشرفت‌های امیدوارکننده نیز وجود دارد.

پورکاریا هشدار می‌دهد که با ذوب یخ‌ها، این میکروب‌ها و ژن‌های مقاوم آن‌ها می‌توانند به باکتری‌های مدرن منتقل شوند و چالش جهانی مقاومت دارویی را تشدید کنند. در عین حال، این موجودات منحصر‌به‌فرد، آنزیم‌ها و ترکیبات ضد میکروبی تولید می‌کنند که می‌تواند الهام‌ بخش تولید آنتی‌بیوتیک‌های نوین، آنزیم‌های صنعتی و نوآوری‌های بیوتکنولوژیک آینده باشد.

بیشتر بخوانید

خبر قبل