زندگی در مریخ / واقعیت علمی در برابر خیال سینمایی
به گزارش فانی لند به نقل از تجارت نیوز
به نظر میرسد انسان احتمالاً روزی به مریخ خواهد رسید، اما «سکونت دائمی» داستانی بسیار متفاوت با روایتهای هیجانانگیز علمیتخیلی دارد.
به گزارش تجارت نیوز، آرنولد شوارتزنگر در فیلم Total Recall جمله معروفی میگوید: «برو به مریخ!» اما آیا واقعاً ایده خوبی است؟ در فیلمها و سریالهایی مانند مریخی و برای تمام بشریت، مریخ محیطی دشوار اما در نهایت قابلتحمل برای انسان به تصویر کشیده میشود؛ جایی که با کمی نبوغ و پشتکار میتوان «سیاره سرخ» را مانند مرزهای ناشناخته زمین فتح کرد.
اما واقعیت داستان کاملاً متفاوت است. قرار گرفتن مستقیم در معرض محیط مریخ نهتنها خطرناک، بلکه فوراً مرگبار است. حتی اگر بتوان زیستگاهی قابلسکونت ساخت، آن فضا بیشتر شبیه یک ایستگاه فضایی کاملاً ایزوله یا زیردریایی خواهد بود تا یک شهرک مرزی در دل طبیعت.
گفتوگو با یک اخترفیزیکدان نشان میدهد چالشهای بقا در مریخ بسیار عمیقتر از آن چیزی است که در داستانهای علمیتخیلی میبینیم. بزرگترین موانع چیست؟ یک کلونی انسانی چه شکلی خواهد داشت؟ و تخیل هالیوودی دقیقاً کجا از واقعیت فاصله میگیرد؟
افسانه اول: «میتوان روی سطح مریخ یک شهر ساخت»
واقعیت: زیستگاهها احتمالاً زیرِ زمین دفن خواهند شد
بخش بزرگی از داستانهای علمیتخیلی بر «زمینسانسازی» (Terraforming) مریخ تمرکز دارند؛ یعنی تغییر شرایط سیاره بهگونهای که انسان بتواند بدون لباس فضایی روی سطح آن زندگی کند.
دکتر جفری بنت، اخترفیزیکدان و نویسنده کتاب The Scale of the Universe، میگوید برای چنین کاری باید فشار جو مریخ تقریباً ۲۰۰ برابر شود و ترکیب آن نیز به اندازه کافی اکسیژن برای تنفس و گازهای گلخانهای برای گرم شدن داشته باشد. اما شواهد نشان میدهد مریخ دیاکسیدکربن کافی برای ایجاد چنین جوی در اختیار ندارد.
حتی در خوشبینانهترین حالت، فشار جو مریخ تنها به حدود ۷ تا ۱۲ درصد فشار جو زمین میرسد؛ در حالی که برای بقای انسان حداقل به حدود ۵۰ درصد نیاز است. افزون بر این، مریخ میدان مغناطیسی سراسری ندارد و سطح آن در معرض تابش شدید کیهانی و خورشیدی است. در نتیجه، هر سکونتگاهی برای بقا باید در اعماق زمین، یا در تونلهای گدازهای طبیعی ساخته شود. زندگی روی سطح، بدون حفاظ ضخیم خاک یا مواد محافظ، تقریباً غیرممکن است.
افسانه دوم: «مریخ فقط یک بیابان سرد است که میتوان به آن عادت کرد»
واقعیت: مریخ ظرف چند دقیقه شما را میکشد
در فیلمهایی مانند ماموریت به مریخ، سطح مریخ نسبتاً قابلتحمل نشان داده میشود و حتی شخصیتها برای لحظاتی بدون عواقب جدی در معرض آن قرار میگیرند. اما در واقعیت، جو مریخ تنها حدود ۱ درصد چگالی جو زمین را دارد و از ۹۵ تا ۹۶ درصد دیاکسیدکربن تشکیل شده است. نبود فشار کافی و اکسیژن به این معناست که حتی نمیتوانید یک نفس بکشید؛ فشار پایین اجازه تنفس نمیدهد و مرگ تقریباً آنی خواهد بود.
افزون بر آن، مریخ بهشدت سرد است. میانگین دمای سطح آن حدود منفی ۶۲ درجه سانتیگراد است و در شبها میتواند به منفی ۸۷ درجه برسد. حتی اگر مشکل اکسیژن و فشار حل شود، سرمازدگی شدید ظرف مدت کوتاهی عملکرد مغز و قلب را مختل خواهد کرد. برای بقا، انسان به منبع دائمی هوای قابلتنفس، سیستم گرمایشی قدرتمند و انرژی عظیم برای تولید و تصفیه هوا نیاز دارد.
افسانه سوم: «گرانش کم مزیت است»
واقعیت: گرانش مریخ بدن انسان را تحلیل میبرد
گرانش مریخ تنها حدود ۳۸ درصد گرانش زمین است. شاید تصور پریدنهای بلند و حرکت آسان جذاب باشد، اما تحقیقات درباره فضانوردان نشان داده که قرار گرفتن طولانیمدت در گرانش پایین میتواند ماهانه ۱ تا ۱.۵ درصد از تراکم استخوان را کاهش دهد.
علاوه بر تحلیل عضلات، مشکلات قلبیعروقی، اختلال در تعادل و هماهنگی حرکتی نیز محتمل است. هنوز مشخص نیست کودکانی که در چنین گرانشی متولد شوند، چگونه رشد خواهند کرد یا آیا اصلاً میتوانند بعدها به زمین بازگردند یا نه.
افسانه چهارم: «کشاورزی روی مریخ ساده است»
واقعیت: خاک مریخ سمی است
خاک مریخ سرشار از «پرکلراتها»ست؛ نمکهای شیمیایی بسیار سمی که روی زمین در سوخت موشک و مواد منفجره کاربرد دارند. پیش از هرگونه کشاورزی، این خاک باید بهطور گسترده تصفیه شود. حتی در فیلم مریخی، که از نظر علمی نسبتاً دقیق است، مسئله پرکلراتها نادیده گرفته شده است. در عمل، کشاورزی در مریخ بیشتر شبیه یک آزمایشگاه پیشرفته زیستفناوری خواهد بود تا مزرعهای روباز. سامانههای هیدروپونیک، بازیافت کامل آب و حتی میکروبهای مهندسیشده برای پاکسازی خاک، از ملزومات چنین فرایندی خواهند بود.
افسانه پنجم: «سختترین بخش، رسیدن به مریخ است»
واقعیت: بقا از نظر روانی شاید سختتر باشد
یک مأموریت رفتوبرگشت به مریخ ممکن است دستکم دو تا سه سال طول بکشد. انزوا، تأخیر طولانی در ارتباط با زمین و نبود امکان امدادرسانی، فشار روانی شدیدی ایجاد میکند. پدیدهای موسوم به «خروج زمین از دید» وجود دارد؛ زمانی که زمین به نقطهای آبی و سپس ناپدید در تاریکی فضا تبدیل میشود. این تجربه میتواند حس گسست عمیق و تنهایی مطلق ایجاد کند. اگر مشکلی پیش بیاید، هیچ کمکی در راه نخواهد بود.
زندگی در محیطی بسته، با هوای بازیافتی، غذای تکراری و مناظر یکنواخت، میتواند به افسردگی، تحریکپذیری و کاهش عملکرد شناختی منجر شود. به همین دلیل، ناسا حتی آزمایشهایی با «غلافهای سبزیجات» انجام داده است؛ چراکه بوی یک گوجهفرنگی تازه میتواند تأثیری مثبت بر سلامت روان داشته باشد.
اخبار مشابه
اشتراک گذاری
ثبت دیدگاه
آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای الزامی علامت گذاری شده اند *نظرات (0)
هیچ نظری ثبت نشده است.