ماجرای متلاشی شدن هواپیمای جاسوسی SR-71 Blackbird و نجات معجزه‌آسای خلبان‌

Author

نویسنده

2026-02-23

هواپیمای جاسوسی

به گزارش فانی لند به نقل از گجت نیوز

ارسال شده توسط: عرفان باستانی 04 اسفند 1404 ساعت 17:55

هواپیمای جاسوسی SR-71 Blackbird در ۲۵ ژانویه ۱۹۶۶ با سرعت ماخ ۳.۱۸ متلاشی شد. اما خلبان آن، بیل ویور، از این حادثه مهیب جان سالم به در برد.

حادثه متلاشی شدن هواپیمای جاسوسی SR-71 بلک برد نه‌تنها شکنندگی پروازهای مافوق صوت را نشان داد، بلکه درس‌های مهمی برای توسعه هواپیماهای با سرعت بالا داشت. جت جاسوسی SR-71 Blackbird که در آن زمان یکی از پیشرفته‌ترین هواپیماهای جهان بود، در حال انجام تست‌های پروازی در ارتفاع ۲۴ هزار متری (۷۹ هزار فوت) بود. این اتفاق، نقطه عطفی در بهبود سیستم‌های ایمنی و طراحی هواپیماهای جاسوسی شد.

علت فاجعه: نقص فنی در سرعت ماخ ۳

در تاریخ ۲۵ ژانویه ۱۹۶۶، بیل ویور، خلبان آزمایشی لاکهید، در ارتفاع ۲۴ هزار متری و با سرعت ماخ ۳.۱۸ مشغول پرواز با یک هواپیمای SR-71 Blackbird بود. هدف از این پرواز، ارزیابی سیستم‌های شناسایی و ناوبری و بهبود عملکرد کروز در سرعت‌های بالا بود. یکی از متغیرهای کلیدی آزمایش، تنظیم مرکز ثقل (CG) هواپیما به سمت عقب بود که پایداری طولی را کاهش می‌داد.

سیستم‌های پیشرانه جت جاسوسی SR-71 Blackbird به‌شدت به کنترل دقیق ورودی هوا (inlet) وابسته بودند. در سرعت ماخ ۳، هوا باید قبل از ورود به موتور از حالت فراصوت به مادون صوت کاهش یابد. این فرآیند توسط یک مخروط مرکزی متحرک و درهای بای‌پس انجام می‌شد. خرابی این سیستم می‌توانست به پدیده “unstart” ورودی منجر شود که باعث از دست دادن ناگهانی نیروی رانش و انحراف شدید هواپیما می‌شد.

هنگامی که سیستم خودکار ورودی سمت راست هواپیمای بیل ویور از کار افتاد، کنترل به حالت دستی تغییر یافت. در حین یک گردش با زاویه ۳۵ درجه، پدیده “unstart” فوری باعث شد هواپیما به سمت راست متمایل شده و دماغه آن به بالا بچرخد. ورودی‌های کنترل بی‌اثر شدند و ترکیب وضعیت مرکز ثقل عقب‌نشسته، سرعت و ارتفاع بالا، مدیریت هواپیما را غیرممکن ساخت. سیستم تقویت پایداری SR-71 Blackbird به‌سرعت درهم شکست و ظرف چند ثانیه، هواپیما از کنترل خارج شده و شروع به متلاشی شدن کرد.

نجات غیرمنتظره خلبان بیل ویور

پس از خروج هواپیما از کنترل، بدنه آن در معرض نیروهای G مثبت و منفی شدیدی قرار گرفت. بخش دماغه از هم جدا شد و کمربندهای ایمنی پاره شدند. بیل ویور به‌طور فیزیکی از هواپیما به بیرون پرتاب شد، اما نه با فعال شدن صندلی پرتاب (اجکت)؛ در واقع، صندلی پرتاب هرگز هواپیما را ترک نکرد و کمربندها توسط نیروهای خارجی پاره شدند.

نکته حیرت‌انگیز این بود که ویور به لطف لباس پرواز کاملا تحت فشار خود که برای عملیات در ارتفاعات بالا طراحی شده بود، زنده ماند. این لباس اکسیژن لازم را فراهم می‌کرد، از به جوش آمدن خون در ارتفاعات بالا جلوگیری می‌کرد و در برابر ضربات آیرودینامیکی محافظت می‌نمود. لباس بادشده در مورد ویور، نیروهای ناشی از متلاشی شدن سازه را جذب کرد و عملا به‌عنوان یک کپسول نجات شخصی عمل کرده و جان او را نجات داد.

بیشتر بخوانید

پس از جدایی از هواپیما، چتر نجات خودکار تثبیت‌کننده ویور باز شد و سپس چتر اصلی در ارتفاع ۴ هزار و ۵۰۰ متری (۱۵ هزار فوت) به‌صورت خودکار فعال گشت. ویور در میانه سقوط هوشیاری خود را بازیافت. متاسفانه، جیم زوایر، خلبان همکار او، در اثر شکستگی گردن در حین متلاشی شدن هواپیما، جان خود را از دست داده بود که نشان از خوش‌شانسی فوق‌العاده ویور داشت. ویور در یک فلات دورافتاده در نیومکزیکو فرود آمد و تقریبا بلافاصله توسط آلبرت میچل، یک دامدار محلی، با هلیکوپتر شخصی نجات یافت.

درس‌هایی از حادثه Blackbird

پس از پرواز ویور، آزمایش‌ها با تنظیم مرکز ثقل بسیار عقب‌نشسته متوقف شد. مشکل مقاومت تریم به روش آیرودینامیکی حل شد و سیستم کنترل ورودی بهبود یافت. بعدها، کنترل‌های دیجیتالی ورودی، پدیده “unstart” را به‌طور قابل توجهی کاهش دادند. بنابراین، شکست‌های پرواز ویور هدفی را دنبال کرد و منجر به بهبودهای تدریجی شد. این حادثه همچنین به جامعه هوافضا یادآوری کرد که در سرعت ماخ ۳، انرژی جنبشی فوق‌العاده زیاد است و حاشیه ایمنی سازه به حداقل می‌رسد.

خبر قبل